Yedi yıl önce not defterimin köşesine şöyle kısa bir cümle yazmışım:
“Sahilde kuma oturup suyu seyretmekle denizi aşamazsınız. Kürek çekmelisiniz, kulaç atmalısınız. Sözün özü, emek vermelisiniz…”
Aradan yıllar geçti ve geçen bu yıllar içinde yüzlerce insanla tanıştım. Farklı hikâyeler dinledim. Başarıya ulaşanları da gördüm, yıllarca aynı yerde sayanları da. Hayat birçok şey öğretti. Şimdi dönüp o kısa notu yeniden okuduğumda aslında hayatın en temel gerçeklerinden birini anlattığını fark ediyorum. Çünkü insanların büyük çoğunluğu hayal kuruyor, planlar yapıyor, başarılı insanları izliyor, videolar seyrediyor, kitaplar okuyor, motivasyon konuşmaları dinliyor; ama harekete geçmiyor. İstekleri var ama çabaları yok. Hedefleri var ama alışkanlıkları o hedeflere hizmet etmiyor. Psikolojide buna “eylemsizlik döngüsü” denir. İnsan zihni güvenliği sever. Riskten kaçınmak ister. Bilinmeyen her şey, beyin tarafından potansiyel tehdit olarak algılanır. Bu yüzden çoğu insan hayal kurmayı harekete geçmeye tercih eder. Çünkü hayal kurmak güvenlidir. Başarısız olma ihtimali yoktur.
Bugün sosyal medya sayesinde dünyanın dört bir yanındaki insanların başarı hikâyelerine birkaç saniye içinde ulaşabiliyoruz. Bir girişimcinin nasıl milyonlar kazandığını, bir sporcunun nasıl zirveye çıktığını ya da bir yazarın nasıl çok satanlar listesine girdiğini görebiliyoruz. Fakat çoğu insan bu hikâyeleri izlerken çok önemli bir ayrıntıyı kaçırıyor. Gördüğümüz şey sonuçtur. Görmediğimiz şey ise yıllarca verilen emektir.
Bir ağacın meyvesini görürüz ama köklerinin yıllarca toprağın altında verdiği mücadeleyi görmeyiz. Başarı da böyledir. İnsanlar sonuçlara hayran kalır ama süreçlere ilgi duymaz. Oysa hayatın ödüllendirdiği şey sonuç değil süreçtir.
Psikologlar insanların neden harekete geçmekte zorlandığını araştırdıklarında ilginç bir gerçekle karşılaşıyorlar. İnsan beyni güvenliği sever. Bilinmeyene karşı temkinlidir. Yeni bir işe başlamak, yeni bir şehirde yaşamak, kitap yazmak, iş kurmak ya da hayatını değiştirecek bir karar almak beyin için risk anlamına gelir. Bu yüzden çoğu insan harekete geçmek yerine beklemeyi tercih eder. Daha uygun zamanı bekler, daha fazla bilgi edinmeyi bekler, şartların düzelmesini bekler. Ancak hayatın acı gerçeği şudur ki mükemmel zaman diye bir şey yoktur.
Bir gün spor salonuna yazılmayı düşünen ama yıllardır başlamayan insanları düşünün. Sağlıklı yaşam hakkında onlarca video izlemişlerdir. Hangi besinin faydalı olduğunu bilirler. Hangi egzersizin işe yaradığını bilirler. Fakat bilgi sahibi olmak onları fit yapmaz. Çünkü değişimi sağlayan şey bilgi değil uygulamadır. Aynı durum hayatın her alanı için geçerlidir.
Kitap yazmak isteyen biri sürekli yazarlık üzerine eğitimler satın alabilir. Girişimci olmak isteyen biri yüzlerce iş fikri araştırabilir. Sosyal medyada büyümek isteyen biri binlerce içerik izleyebilir. Fakat hiçbir bilgi, eyleme dönüşmediği sürece hayatı değiştirmez. İnsanların çoğu öğrenmeyi ilerlemek sanıyor. Oysa öğrenmek ile uygulamak arasında büyük bir fark vardır.
Sosyolojik açıdan baktığımızda ise modern dünyanın bizi üreticiden çok tüketici olmaya yönlendirdiğini görüyoruz. Eskiden insanlar yaşamak için üretmek zorundaydı. Bugün ise saatlerce içerik tüketmek mümkün. Bir gün boyunca video izleyebilir, başarı hikâyeleri dinleyebilir ve kişisel gelişim içeriklerine maruz kalabilirsiniz. Günün sonunda zihniniz dolmuş hissedebilir. Ancak akşam yatağa girdiğinizde hayatınızın sabahki hâliyle aynı olduğunu fark edersiniz. Çünkü hareket etmeden gerçekleşen hiçbir değişim kalıcı değildir.
Başarıya ulaşan insanlarla ulaşamayan insanlar arasındaki temel fark çoğu zaman zeka değildir. Hatta çoğu zaman yetenek bile değildir. Farkı oluşturan şey sürekliliktir. Başarılı insanlar da korkar. Onlar da şüphe duyar. Onlar da hata yapar. Ancak bir noktada harekete geçmeye karar verirler. Kusursuz olmayı beklemezler. İlk adımı atarlar ve yol boyunca gelişirler.
Dikkat ederseniz yürümeyi öğrenen bir çocuk önce yüzlerce kez düşer. Eğer yetişkinlerin mantığıyla hareket etseydi asla yürüyemezdi. Çünkü ilk denemelerinde başarısız olacaktı. Fakat çocuklar düşmeyi sürecin doğal bir parçası olarak kabul ederler. Bu yüzden öğrenirler. Yetişkinler ise çoğu zaman düşmekten korktukları için hiç başlamazlar.
Hayatta birçok insanın karşı kıyıya ulaşamamasının nedeni dalgaların büyüklüğü değildir. Sorun çoğu zaman kıyıdan ayrılmaya cesaret edememeleridir. Çünkü kıyı güvenlidir. Tanıdıktır. Konfor alanıdır. Ancak gelişim konfor alanının dışında başlar. Bugün hayatından memnun olmayan birçok insan aslında yeni bir şey denemek yerine mevcut düzenin içinde kalmayı seçiyor. Sonra da yılların neden bu kadar hızlı geçtiğini anlamaya çalışıyor.
Hayatın ilginç bir kuralı vardır. Harekete geçmeden özgüven kazanamazsınız. İnsanlar önce özgüvenli olmayı sonra harekete geçmeyi bekler. Oysa gerçek tam tersidir. Önce harekete geçersiniz, sonra özgüven oluşur. İlk videonuzu yayınlarsınız, ilk müşterinizi ararsınız, ilk kitabınızın ilk sayfasını yazarsınız. Her adım sizi biraz daha güçlendirir. Özgüven sonuçtur, başlangıç noktası değil.
Yedi yıl önce yazdığım o kısa not bugün bana şunu hatırlatıyor: Hayat seyircileri değil oyuncuları ödüllendirir. Hayaller güzeldir, planlar değerlidir, hedefler önemlidir. Ancak bunların hiçbiri tek başına yeterli değildir. Çünkü denizi seyretmekle karşı kıyıya ulaşamazsınız. Ne kadar uzun süre bakarsanız bakın, ne kadar ayrıntılı plan yaparsanız yapın, ne kadar çok hayal kurarsanız kurun sonuç değişmez. Bir noktada küreği elinize almanız gerekir.
Belki bugün ertelediğiniz bir hedefiniz var. Belki yazmak istediğiniz bir kitap, kurmak istediğiniz bir iş, öğrenmek istediğiniz bir beceri ya da değiştirmek istediğiniz bir hayat. Kendinize şu soruyu sorun: Sahilde oturup suyu seyredenlerden mi olacağım, yoksa küreği eline alıp yolculuğa çıkanlardan mı?
Çünkü hayatın sonunda insanı bulunduğu yere getiren şey düşündükleri değil, yaptıklarıdır. Ve çoğu zaman kader dediğimiz şey, üst üste biriken küçük emeklerin görünür hâle gelmesinden başka bir şey değildir.
Hayatın sonunda insanlar yaptıkları şeylerden çok yapmadıkları şeylerden pişman olurlar. Denemedikleri işler, söylemedikleri sözler, gitmedikleri yollar ve yaşamadıkları hayatlar onları takip eder.
Çünkü insan ruhu hareket etmek için yaratılmıştır.
Bir kuşun uçması gerekir. Bir nehrin akması gerekir. Bir tohumun filizlenmesi gerekir. İnsanın da gelişmesi gerekir.
Durgunluk doğamıza aykırıdır. Belki bugün sizin de uzun zamandır ertelediğiniz bir hayaliniz vardır. Bilin ki sahilde oturarak hiçbir kıta keşfedilmedi. Hiçbir gemi limanda kalmak için inşa edilmedi. Ve hiçbir insan yalnızca seyretmek için dünyaya gelmedi.
Dalgalara bakmak güzeldir. Hayal kurmak değerlidir. Plan yapmak gereklidir. Ama bir noktadan sonra ayağa kalkmak gerekir. Ellerinizi küreğe koymanız gerekir. Suyun soğukluğunu hissetmeniz gerekir. Korkularınıza rağmen ilk kulacı atmanız gerekir.
Çünkü denizin öteki tarafında ne olduğunu ancak yola çıkanlar öğrenebilir. Hayat, sahilde bekleyenlere değil; kürek çekmeye cesaret edenlere sırlarını açar.
Sevgiyle
